Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde kaderin yeri ve insanlar\u0131n eylemlerine etkisine dair rasyonel yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan bahseden hemen her \u00e7al\u0131\u015fma \u00fcnl\u00fc Atinal\u0131 yasa koyucu Solon\u2019un a\u015fa\u011f\u0131daki dizelerine de\u011finir (11.1):<\/p>\n\n\n\n
E\u011fer kendi yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131zdan \u00f6t\u00fcr\u00fc b\u00fct\u00fcn bu elim felaketlerden \u0131st\u0131rap \u00e7ekiyorsan\u0131z,
Yazg\u0131n\u0131z i\u00e7in tanr\u0131lar\u0131 su\u00e7lamay\u0131n.<\/p>\n\n\n\n
Solon\u2019un bu ve benzer dizeleri sadece ba\u015fka yazarlar\u0131n eserlerindeki at\u0131flarla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelebilmi\u015ftir. Kendisi Atina\u2019da ya\u015fanan ciddi bir s\u0131n\u0131fsal krizde arabuluculuk yapmak \u00fczere g\u00f6revlendirilmi\u015fti ve m\u0131sralar\u0131 da aslen bu soruna dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade eden didaktik \u015fiirlerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Peki onu yukar\u0131daki dizeleri yazmaya iten \u015fey neydi?<\/p>\n\n\n\n
Solon soylu bir aileden geliyordu, ancak gelene\u011fe g\u00f6re yoksullar\u0131n yan\u0131nda yer almay\u0131 se\u00e7mi\u015fti. Atina\u2019n\u0131n Salamis adas\u0131n\u0131n kontrol\u00fc i\u00e7in kom\u015fusu Megara\u2019yla giri\u015fti\u011fi m\u00fccadelede \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015f ve ba\u015far\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc M\u00d6 594\/3\u2019te arkhon<\/em> se\u00e7ilmi\u015fti. Onu bir bilge, yasa koyucu ve \u015fair olarak tan\u0131tan Herodotos\u2019a g\u00f6re Solon \u00f6mr\u00fcn\u00fcn on y\u0131l\u0131n\u0131 yapaca\u011f\u0131 reformlar i\u00e7in bilgisini artt\u0131rmak \u00fczere seyahatlere harcam\u0131\u015f ve bu s\u0131rada M\u0131s\u0131r firavunu Amasis, K\u0131br\u0131sl\u0131 idareci Philokypros ve Lydia kral\u0131 Kroisos\u2019la tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (ne zaman \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne dair tart\u0131\u015fmalara g\u00f6re bu liste de\u011fi\u015febilmektedir). Peisistratos Atina\u2019da ilk kez iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesiyle sonu\u00e7lanacak \u00e7alkant\u0131lar s\u0131ras\u0131nda Atinal\u0131lar\u0131 tirana kar\u015f\u0131 uyard\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenir<\/p>\n\n\n\n Kaynaklar\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f olmamas\u0131, Solon\u2019un \u015fiirlerinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze fragmanlar h\u00e2linde gelmesi ve bu fragmanlar\u0131n da al\u0131nt\u0131y\u0131 yapanlar\u0131n ajandalar\u0131na uyacak \u015fekilde se\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131, M\u00d6 7. y\u00fczy\u0131l\u0131n son ony\u0131llar\u0131nda Atina\u2019daki sorunlar\u0131 anlamam\u0131z\u0131 zorla\u015ft\u0131rmakla birlikte, aristokrasi aras\u0131ndaki m\u00fccadeleler ve zengin toprak sahiplerinin ge\u00e7im ekonomisiyle ayakta kalan \u00e7ift\u00e7ilerin \u00fczerinde kurdu\u011fu bask\u0131n\u0131n temel nedenler oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu zorluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda Atinal\u0131lar bir i\u00e7 sava\u015f\u0131n pen\u00e7esine d\u00fc\u015fmeyip arabulucu niteliklerine g\u00fcvendikleri Solon\u2019u sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in se\u00e7tiler. \u015eiirlerinden anlayabildi\u011fimiz kadar\u0131yla Solon\u2019un g\u00f6z\u00fcnde polis<\/em> anla\u015f\u0131labilir \u015fekilde i\u015fleyen, yasalara ba\u011fl\u0131 kalarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, kendine yeten bir birlikti. Onu hayatta tutmak veya yok etmek ise insanlar\u0131n elinde olan bir g\u00fc\u00e7t\u00fc. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, yasa koyucunun zaman\u0131nda Ege d\u00fcnyas\u0131nda (asl\u0131nda \u00f6zellikle K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019da) filizlenmeye ba\u015flayan d\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam\u0131n ard\u0131nda yatan tekil prensibi anlamaya y\u00f6nelik entelekt\u00fcel giri\u015fimlerin bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Bu, Yunanlar\u0131n bir kozmoloji veya d\u00fcnyaya dair sistematik bir g\u00f6r\u00fc\u015f geli\u015ftirdi\u011fi anlam\u0131na gelmiyordu, ama d\u00fcnyan\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fine dair daha temel bir anlay\u0131\u015f\u0131n pe\u015findeydiler. Basit bir \u00e7ift\u00e7i i\u00e7in d\u00fcnya kendi hanesi ve \u00e7evresinden ibaret olabilirdi, ama Solon gibi bir entelekt\u00fcel i\u00e7in do\u011fan\u0131n karakterine dair sorular bu yeni geli\u015fmeye ba\u015flayan d\u00fc\u015f\u00fcnce ortam\u0131nda sorgulan\u0131yordu. Yakla\u015f\u0131k bir y\u00fczy\u0131l \u00f6nce Hesiodos \u0130\u015fler ve G\u00fcnler<\/em>\u2019de insanlar\u0131 Zeus\u2019un elleri alt\u0131nda, tanr\u0131lar\u0131n kaprisleri y\u00fcz\u00fcnden \u00e7al\u0131\u015fmak ve m\u00fccadele etmek zorunda kalan canl\u0131lar olarak nitelendirmi\u015fti. Zeus\u2019un hem belirli olaylara etki etme hem de d\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme g\u00fcc\u00fc vard\u0131. \u0130nsanlara ac\u0131 \u00e7ektirmek i\u00e7in \u201ckendi iradesiyle\u201d eylemde bulunma kudretine sahipti ve bu da insanlar\u0131n hayat\u0131na do\u011frudan etki ediyordu. Hesiodos\u2019ta insan\u0131n iradesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak tanr\u0131sal g\u00fc\u00e7le ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131 (Hes. Op.<\/em> 3-4, 47-9, 54-6). Ne de olsa Zeus havay\u0131 kontrol ederek \u00e7ift\u00e7inin ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla hayat\u0131 \u00fczerinde s\u00f6z sahibi oluyordu.<\/p>\n\n\n\n Solon\u2019un d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde de tanr\u0131sal olana elbette yer vard\u0131r, ancak Hesiodos\u2019la kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tanr\u0131sal fig\u00fcrlerin rollerine gem vurulmu\u015ftur. Polis <\/em>s\u00f6z konusu oldu\u011funda Zeus\u2019un ve ba\u015fka tanr\u0131lar\u0131n m\u00fcdahalelerini reddeder (4.1.4):<\/p>\n\n\n\n \u015eehrimiz asla Zeus\u2019un tertibi veya di\u011fer kutlu \u00f6l\u00fcms\u00fcz tanr\u0131lar\u0131n planlar\u0131yla yok olmayacak, zira kudretli baban\u0131n y\u00fcce y\u00fcrekli k\u0131z\u0131 Athena\u2019n\u0131n elleri onun \u00fczerindedir.<\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m yukar\u0131da verdi\u011fim m\u0131sralarda da s\u00fcrer; tiranl\u0131k sorunu vatanda\u015flar\u0131n eylemlerinden kaynaklan\u0131r. Homeros da insanlar\u0131n kendi hatalar\u0131 ve noksanlar\u0131 i\u00e7in tanr\u0131lar\u0131 su\u00e7layamayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yler, ama destanlarda tanr\u0131lar\u0131n i\u015fin i\u00e7inde oldu\u011fu durumlarda sevdikleri kahramanlar\u0131 koruyamamalar\u0131, kendilerini \u201ckendi iradeleriyle\u201d olaylardan \u00e7ekmeleriyle ger\u00e7ekle\u015fir; bizzat bir insanlar\u0131n iradesiyle meydana gelmez. Solon\u2019un sat\u0131rlar\u0131ndaysa, Athena\u2019n\u0131n rol\u00fc Atinal\u0131lar\u0131 kendilerinden korumak de\u011fildir. Nitekim Solon, Homeros\u2019ta tanr\u0131\u00e7an\u0131n \u00fcstlendi\u011fi muhaf\u0131z ve tan\u0131k rol\u00fcne uygun olarak Athena\u2019y\u0131 \u00fcstteki sat\u0131rlarda episkopos<\/em> olarak tan\u0131mlar (bu sadece Solon\u2019da g\u00f6r\u00fclen bir yak\u0131\u015ft\u0131rmad\u0131r), yani tanr\u0131\u00e7a Solon\u2019da Atina vatanda\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 g\u00f6zetir ve korur, ama bu toplum antla\u015fmas\u0131n\u0131n bozulmas\u0131n\u0131 engelleyemez; polis<\/em>in as\u0131l sorunu insanlar\u0131n taahh\u00fctlerini s\u00fcrd\u00fcrmede ba\u015far\u0131s\u0131z olmalar\u0131d\u0131r. Bu noktada Athena\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 Solon\u2019un \u201ckader kar\u015f\u0131t\u0131\u201d g\u00f6r\u00fc\u015flerine tezat olu\u015fturuyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, ancak yasa koyucu burada Athena\u2019y\u0131 bir sembol olarak kullanmakta, ba\u015fka bir deyi\u015fle yeni bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yurtta\u015flar\u0131na eskinin diliyle benimsetmek istemektedir. Athena Homeros\u2019ta hi\u00e7 \u00e7izilmemi\u015f tanr\u0131larla insanlar aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131 peki\u015ftiren bir varl\u0131kt\u0131r; Atina\u2019y\u0131 tanr\u0131sal \u201ckapris\u201d veya \u201ctasar\u0131\u201ddan \u00f6zg\u00fcr k\u0131lar. Buna ba\u011fl\u0131 olarak Solon\u2019un sat\u0131rlar\u0131nda Zeus\u2019un azalan g\u00fcc\u00fc dikkat \u00e7ekicidir: Hem tanr\u0131ya at\u0131flar azd\u0131r hem de otoritesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 giderek daral\u0131r. Zeus\u2019un ge\u00e7ti\u011fi alt\u0131 fragman i\u00e7inde sadece 13. \u015fiirinde Zeus do\u011frudan insan hayat\u0131na dokunan eylemlerde bulunur ki bunlar da polis<\/em>le ilgili olmay\u0131p insanlar\u0131n ge\u00e7imlerini sa\u011flayacak f\u0131rsatlar\u0131 (ya\u011fmur, g\u00fcne\u015f) sa\u011flamas\u0131ndan ileri gelir. K\u0131sacas\u0131 Solon\u2019un polis<\/em>ini y\u00f6neten Zeus de\u011fildir; toplumda de\u011fi\u015fim d\u0131\u015fardan de\u011fil i\u00e7erden gelecektir ve bunun sorumlusu da Atinal\u0131lar olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Solon\u2019un \u015fiirleri polis<\/em>in dikey bir hiyerar\u015fi d\u00e2hilinde kas\u0131tl\u0131 hareket eden d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin despotluklar\u0131ndan de\u011fil, yatay d\u00fczlemde etkile\u015fime giren do\u011fal fenomenler gibi n\u00f6tr i\u00e7sel etmenler gibi anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ima eder. Sokrates \u00f6ncesi filozoflar gibi Solon da cinsiyetsiz s\u0131fatlar\u0131 soyut isimler gibi kullanmaya e\u011filimlidir: to apeiron, to khreon, ta enantia<\/em> gibi evrenin yap\u0131ta\u015flar\u0131 olarak \u00e7e\u015fitli filozoflar\u0131n ortaya koydu\u011fu terimler, mitolojik g\u00fc\u00e7lerin yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Temel kuvvetler (ate\u015f, su vb.) aras\u0131ndaki etkile\u015fimler tanr\u0131lar gibi kaprisli faillerin de\u011fil, d\u00fczenli bir \u015feman\u0131n eseridir. Solon da polis<\/em>in i\u00e7inde bulundu\u011fu durumu da hubris<\/em> ve zenginlik gibi \u00f6zelliklerle tan\u0131mlar, tanr\u0131lar\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131r. B\u00f6ylece polis<\/em>in devindirici g\u00fcc\u00fcn\u00fc de tanr\u0131sal iradeden al\u0131p vatanda\u015flara verir.<\/p>\n\n\n\n Homeros ya da Hesidos\u2019un aksine Solon Athena\u2019y\u0131 hi\u00e7bir zaman insan ili\u015fkilerine faal olarak m\u00fcdahale ettirmez. Onun polis <\/em>g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, daha ziyade antropomorfik tanr\u0131lar d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ele\u015ftiren \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 Ksenophanes\u2019in d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne yak\u0131nd\u0131r. Her ikisi de insan eylemlerini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r ve ancak Zeus\u2019un olmad\u0131\u011f\u0131 bir polis<\/em>te ger\u00e7ek politik d\u00fc\u015f\u00fcnce ye\u015ferebilecektir. Di\u011fer bir deyi\u015fle e\u011fer insanlar\u0131n kaderi kaprisli tanr\u0131lara ba\u011fl\u0131ysa, bu siyaseti gereksiz k\u0131lacakt\u0131r. O h\u00e2lde b\u00f6yle bir polis<\/em> Solon i\u00e7in bir kosmos<\/em>tur, yani i\u00e7kin bir g\u00fczelli\u011fe ve d\u00fczene sahip, kendi g\u00fcc\u00fcyle y\u00f6netilen ve ancak kendi d\u00e2hili ili\u015fkileriyle anla\u015f\u0131labilen bir olgu. K\u0131sacas\u0131 Solon, insanlar\u0131n kendi eylemlerinden sorumlu oldu\u011fu tanr\u0131lardan ayr\u0131 bir \u201csiyaset alan\u0131\u201d yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcr\u00fcst olmak gerekirse Solon 4. \u015fiirde Zeus ve tanr\u0131lar y\u00fcz\u00fcnden \u015fehir hi\u00e7bir zaman yok olmayacakt\u0131r der, ancak burada anlam, Zeus ve di\u011fer tanr\u0131lar\u0131n, \u015fehrin hayatta kalmas\u0131n\u0131n nedeni olmas\u0131d\u0131r. \u015eehrin sonu tanr\u0131lar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na h\u00fckmetti\u011fi Troia gibi olmayacakt\u0131r; Atina\u2019n\u0131n b\u00f6yle olmayaca\u011f\u0131 garantisi de bir kaderdir. Ancak bu Atina\u2019n\u0131n ciddi bir tehlike alt\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez; 4.6\u2019da \u03b2\u03bf\u03cd\u03bb\u03bf\u03bd\u03c4\u03b1\u03b9 fiili, vatanda\u015flar\u0131n \u015fehri \u201cy\u0131kmaya niyetli\u201d olduklar\u0131n\u0131 vurgulayarak bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u0131ralar. Troia sonu\u00e7ta d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin (tanr\u0131lar ve Akha\u2019lar) y\u00fcz\u00fcnden kaybolup gitmi\u015ftir. \u015eehrin tek yapabildi\u011fi kendisi i\u00e7in tanr\u0131lar taraf\u0131ndan ortaya koyulan kaderine tahamm\u00fcl etmek olmu\u015ftur. Ancak Atina\u2019da tehdit i\u00e7eriden, kendi vatanda\u015flar\u0131ndan gelmektedir. Atina\u2019n\u0131n sonu Troia\u2019ya benzemek zorunda de\u011fildir ve bu fark\u0131 yaratacak olanlar da insanlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yine de \u015fiir tanr\u0131sal bir d\u00fczenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmez, fakat s\u00f6z konusu dizeden sonra kaotik siyasi \u015fartlar\u0131n sonucu olan tamamen insan kaynakl\u0131 felaketlerin hi\u00e7birinde tanr\u0131lar\u0131n yeri yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla, bir tanr\u0131sal d\u00fczene ra\u011fmen Solon, k\u00f6t\u00fc siyasi vaziyetin insani boyutunu ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 vurgulayarak insanlar\u0131n belli bir otonomiye sahip oldu\u011fu bir alan yarat\u0131r. Atina\u2019n\u0131n tanr\u0131lar taraf\u0131ndan korundu\u011funu bir kez s\u00f6yleyince, \u015fehrin ba\u015f\u0131na gelen felaketlerin sebeplerini insan eylemlerinde rahatl\u0131kla arayabilir. \u0130nsan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u015fey, Solon\u2019un en ba\u015fta inanc\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir davran\u0131\u015f (act of faith<\/em>) sergilemesidir. \u0130nsanlar siyasi karma\u015fadan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in \u015fehir olabildi\u011fince tanr\u0131sal d\u00fczene yakla\u015ft\u0131rmakla sorumludur<\/em>; bu, insanlar\u0131n fail <\/em>oldu\u011fu kesintisiz bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n\n\n\n Bu kosmos<\/em>ta Solon\u2019un bireyin toplulukla ili\u015fkisine dair s\u00f6yledikleri de Hesiodos\u2019unkilerden farkl\u0131d\u0131r. Ozan \u201cb\u00fct\u00fcn bir \u015fehir y\u0131k\u0131l\u0131r bazen, bir tek ki\u015finin i\u015fledi\u011fi su\u00e7 y\u00fcz\u00fcnden\u201d diyerek (Op.<\/em> 240) tek bir faili \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131r. Solon hemen hemen ayn\u0131 ifadeyi kullan\u0131r, fakat bir ki\u015fi yerine as\u0131l fail adaletsizliktir, yani daha genel ve ancak geni\u015f bir toplumsal kesimle ili\u015fkili oldu\u011funda anlam kazanabilecek \u2013 ve \u015fehri tehdit edebilecek \u2013 bir kavram (4.17).<\/p>\n\n\n\n Solon\u2019un Atina\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi reformlar kendi deyimiyle seisakhtheia, yani \u201cy\u00fcklerin at\u0131lmas\u0131\u201d tanr\u0131lardan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yere koydu\u011fu bu siyasal alan\u0131n\u0131 geli\u015fmesine hizmet etmi\u015ftir: bor\u00e7lar\u0131n silinmesi, kald\u0131rd\u0131klar\u0131 mahsul\u00fcn alt\u0131da birini efendilerine verdikleri i\u00e7in hektemoroi (\u201calt\u0131da birciler\u201d) olarak adland\u0131r\u0131lan kesimin bu durumlar\u0131ndan kurtar\u0131l\u0131p topraklar\u0131n\u0131n kendilerine iade edilmesi, bor\u00e7 k\u00f6leli\u011finin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 (yani \u00f6deyemedikleri bor\u00e7lar i\u00e7in kendileri ya da ailelerini i\u015fg\u00fcc\u00fc olarak alacakl\u0131lar\u0131na teslim edenler; buna hektemoroi da d\u00e2hil olabilir), g\u00f6\u00e7men zanaatk\u00e2rlara vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131, zeytinya\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki mallara ihra\u00e7 yasa\u011f\u0131 getirilerek zeytin \u00fcretiminin te\u015fvik edilmesi. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer \u00e7ok \u00f6nemli icraat\u0131 Atina toplumunun gelirlerine g\u00f6re \u2013 yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 \u2013 pentakosiomedimnoi, hippeis, zeugitai, thetes<\/em> ad\u0131nda d\u00f6rt s\u0131n\u0131fa ay\u0131rmas\u0131 ve soylu ailelerin tekelini k\u0131rmak amac\u0131yla bu s\u0131n\u0131flar\u0131 t\u00fcm siyasi haklar\u0131n temeline oturtmas\u0131d\u0131r. Y\u00fcksek memuriyetler ilk iki s\u0131n\u0131fa, ikinci derece olanlar zeugitai<\/em>a ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Thetes<\/em> herhangi bir memuriyete gelemiyordu, ancak halk meclisine (ekklesia) ve mahkemelerine (heliaia) kat\u0131labiliyorlard\u0131. Solon ayr\u0131ca zengin ama soylu olmayanlar\u0131n da siyasete d\u00e2hil olabilmesi i\u00e7in memuriyetlerde taksime gitmi\u015f, halk meclisinin d\u00fczenli toplanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f ve ona g\u00fcndem haz\u0131rlamas\u0131 i\u00e7in D\u00f6rt Y\u00fczler Meclisi\u2019ni kurmu\u015ftur. Solon\u2019un bir di\u011fer icraat alan\u0131 hukuk oldu. Drakon\u2019un \u00e7ok sert h\u00fck\u00fcmler i\u00e7eren yasalar\u0131 \u2013 cinayet hari\u00e7 \u2013 yeniden d\u00fczenledi, sadece ma\u011fdurun ya da ailesinin dava a\u00e7ma hakk\u0131 yerine, kamu davalar\u0131n\u0131 ge\u00e7erli k\u0131ld\u0131 ve memurlar\u0131n kararlar\u0131na mahkemede itiraz\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n Solon \u015fiirlerinde zengin ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131larla yoksul ve dezavantajl\u0131 kesim aras\u0131nda bir uzla\u015fmaya varmak i\u00e7in u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etse de iki taraf\u0131 da memnun edememi\u015fti: Taleplere ra\u011fmen hektemoroi<\/em>a yeniden toprak da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f, ama \u00f6te yandan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin kald\u0131r\u0131larak \u00f6zg\u00fcrle\u015fmeleri zenginlerin \u00f6fkesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Beklenebilece\u011fi gibi soylular da iktidarlar\u0131n\u0131 payla\u015fmakta isteksizdiler. Nitekim sonraki y\u0131llarda arkhon<\/em>luk rotasyonunda bu y\u00fczden s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fanm\u0131\u015f ve sonu\u00e7ta Peisistratos M\u00d6 561\/60-546\/45 aras\u0131nda aral\u0131kla \u00fc\u00e7 kez tiran olarak Atina\u2019n\u0131n kontrol\u00fc eline alm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, \u00f6zg\u00fcr bir \u00e7ift\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, aristokrasinin zay\u0131flat\u0131lmas\u0131, halk meclisiyle hukuk sisteminin g\u00fc\u00e7lendirilmesi sayesinde Solon Klasik D\u00f6nem Atina\u2019s\u0131n\u0131n temellerini atm\u0131\u015f ve istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Blok, E. (ed.), Solon of Athens. New Historical and Philological Approaches<\/em>, Brill, Leiden, 2006.<\/p>\n\n\n\n Eidinow, E., Luck, Fate and Fortune. Antiquity and Its Legacy<\/em>, I.B. Tauris, New York, 2011.<\/p>\n\n\n\n Gerber, D.E. (\u00e7ev.), Greek Elegiac Poetry: From the Seventh to the Fifth Centuries BC<\/em>, Harvard University Press, Cambridge MA, 1999.<\/p>\n\n\n\n Hornblower, S. \u2013 Spawforth, A., The Oxford Companion to Classical Civilization<\/em>, Oxford University Press, Oxford 20142<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Irwin, E., Solon and the Early Greek Poetry: The Politics of Exhortation<\/em>, Cambridge University Press, Cambrdige, 2005.<\/p>\n\n\n\n Lewis, J., Solon the Thinker. Political Thought in Archaic Athens<\/em>, Bloomsbury, Londra, 2016.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde kaderin yeri ve insanlar\u0131n eylemlerine etkisine dair rasyonel yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndan bahseden hemen her \u00e7al\u0131\u015fma \u00fcnl\u00fc Atinal\u0131 yasa koyucu Solon\u2019un a\u015fa\u011f\u0131daki dizelerine de\u011finir (11.1): E\u011fer kendi yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131zdan \u00f6t\u00fcr\u00fc b\u00fct\u00fcn bu elim felaketlerden \u0131st\u0131rap \u00e7ekiyorsan\u0131z,Yazg\u0131n\u0131z i\u00e7in tanr\u0131lar\u0131 su\u00e7lamay\u0131n. Solon\u2019un bu ve benzer dizeleri sadece ba\u015fka yazarlar\u0131n eserlerindeki at\u0131flarla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelebilmi\u015ftir. Kendisi Atina\u2019da ya\u015fanan ciddi bir s\u0131n\u0131fsal … <\/p>\nKaynak\u00e7a<\/h3>\n\n\n\n